ناگفته‌هایی از تاریخ تشیع در اهواز

به گزارش خبرگزاری فارس از اهواز، آیت‌الله محسن حیدری‌آل‌کثیر عصر امروز در همایش علمی تخصصی قاضی نورالله شوشتری در اهواز اظهار کرد: سادات مرعشی از جمله قاضی نورالله شوشتری نقش ویژه‌ای در ترویج شیعه در شوشتر و بسیاری از نقاط کشور و خارج از کشور داشتند.

وی گفت: از سال ۷۵ یک پروژه خوزستان‌شناسی را آغاز کرده و از صد منبع و کتب حدیث، حدود ۷۰۰ چهره علمی شیعی در خوزستان که اغلب قبل از صفویه بودند را استخراج و معرفی کردیم و اگر این یادداشت‌ها به صورت کتاب درآید یک موسوعه ده جلدی خواهد بود.

نماینده مردم خوزستان در مجلس خبرگان با بیان اینکه اکثر مردم اهواز از سال ۱۶ هجری یعنی از زمان فتح اسلامی توسط اصحاب پیامبر (ص) شیعه بوده‌اند، افزود: سادات مرعشی نقشی در گرایش اهواز و مناطق جنوبی و غربی خوزستان نداشتند و این مناطق از صدها سال قبل شیعه بودند.

وی با بیان اینکه اهواز دروازه ورود تشیع به خوزستان است، عنوان کرد: اهواز نخستین منطقه‌ ایران است که مردم آن شیعه شدند زیرا اصحاب مورد اعتماد حضرت امیرالمومنین علی (ع) همانند عمار یاسر، مقداد بن اسود کندی، سلمان فارسی، علی بن حاتم طائی، ابو برزه اسلمی، رفاعة بن شداد بجلی، نعمان بن مقرن، عون بن جعفر بن ابیطالب، معقل بن قیس ریاحی، حذیفه بن یمان در ورود اسلام به ایران نقش داشتند.

حیدری افزود: هیچ تفکیکی بین اسلام و تشیع در اهواز اتفاق نیفتاد و این نکته بسیار مهمی است. وقتی مردم اهواز چشم خود را به اسلام باز کردند، اصحاب أمیرالمومنین (ع) را دیدند و در ولایت را از آنها آموختند.

وی دلیل دیگر اصالت تشیع در اهواز را در همکاری مردم اهواز با نماینده امام علی (ع) در سال ۳۸ هجری دانست و گفت: وقتی گروهی از خوارج تحت رهبری خریط بن راشد ناجی به اهواز فرار کردند، معقل بن قیس ریاحی نماینده امیرالمومنین (ع) با همکاری مردم اهواز تمام لشکر خوارج را نابود کرد.

امام جمعه موقت اهواز با اشاره به هجرت جمعی از شیعیان مخلص کوفه به ایران و اهواز اظهار کرد: این شیعیان به تدریج در زمان معاویه و همچنین پس از شهادت امام حسین (ع) به اهواز هجرت کردند؛ در تاریخ، نوادگان بخشی از صحابه امیرالمومنین (ع) جزء این شیعیان هجرت کرده به ایران معرفی شدند.

وی گفت: فرزندان علی بن حاتم طائی در صفین به شهادت رسیدند و نوادگان این صحابه امیرالمومنین (ع) به اهواز هجرت کردند و امروز همین قبیله بنی طرف در خوزستان منسوب به این صحابه امام علی (ع) است.

وی اضافه کرد: نوادگان قیس بن سعد قباده (خزرجی) ، نوادگان مقداد بن اسود کندی (سودانی‌ها)، نوادگان نعمان بن ابراهیم بن مالک اشتر (مذحجی‌ها) و نوادگان هانی بن عروه (نیسی‌ها) از جمله شیعیان هجرت کرده‌ به اهواز هستند؛ علاوه بر نوادگان صحابه نیز سادات هستند که به جای جای ایران و از جمله اهواز مهاجرت کردند و در ترویج مذهب تشیع نقش بسیاری داشتند.

حیدری با اشاره به شرکت جمع زیادی از مردم اهواز در نهضت مختار برای انتقام‌گیری از خون حضرت سیدالشهدا (ع) بیان کرد: این مسئله نیز نشان‌دهنده وجود تشیع فراگیر در اهواز در صدر اسلام است.

نماینده مردم خوزستان در مجلس خبرگان با اشاره به نقش مردم اهواز در مخالفت با بنی‌امیه عنوان کرد: در قیام عبدالرحمن بن اشعث علیه بنی‌امیه، افرادی مثل کمیل بن زیاد نکعی و سعید بن جبیر که از صحابه ویژه امیرالمومنین (ع) هستند نیز در آن شرکت داشتند و جمع زیادی از مردم اهواز نقش اصلی را در جنگ علیه بنی‌امیه داشتند.

حیدری عنوان کرد: منصور دوانیقی در قرن دوم هجری یکی از یاران امام صادق (ع) به نام عبدالله نجاشی را به عنوان حاکم اهواز انتخاب کرد و این انتخاب برای آرام کردن مردم شیعه اهواز و گرفتن انگیزه قیام علیه بنی‌عباس از آنها بود؛ نامه امام صادق (ع) در مورد اخلاق کارگزاران به عبدالله نجاشی والی اهواز که رهنمود‌های خود را از امام می‌گرفت، در تاریخ معروف است.

وی با بیان اینکه خاندان‌های شیعه مطرح در تاریخ تشیع، اهوازی بودند، افزود: حسین بن روح نوبختی (سفیر سوم امام زمان)، علی بن یقطین (وزیر دربار هارون الرشید)، علی بن مهزیار اهوازی، حسن و حسین بن سعید اهوازی (از محدثان بزرگ شیعه)، ابن سکیت دورقی، ابو نواس (شاعر) از جمله چهره‌های این خاندان‌های مطرح شیعه اهوازی هستند که نقش بسیار مهمی در تاریخ سیاسی اسلام داشتند.

حیدری گفت: امام رضا (ع) در ورود به ایران حداقل یک هفته را در اهواز اقامت داشتند و شیعیان نزد ایشان رهنمود می‌گرفتند؛ بنا بر برخی روایت‌ها محل کنونی مرقد علی بن مهزیار، اقامت‌گاه امام رضا (ع) بوده است.

وی با اشاره به تألیفات مهم علمای اهوازی، بیان کرد: این تألیفات نقش بسیار مهمی در رساندن فرهنگ اهل بیت به نسل‌های بعدی دارد. در قرن سوم هجری عمده فرهنگ شیعی در اصول اربعمئه نوشته شده است، حلقه وصل بین این اصول با کتب اربعه و اصلی شیعه در قرن پنجم، ۱۲۰ کتاب علمای اهوازی نظیر حسن و حسین بن سعید و علی بن مهزیار است.

امام جمعه موقت اهواز اظهار کرد: شیخ صدوق در مقدمه کتاب «من لایحضره الفقیه» می‌نویسد که به چند کتاب از جمله تألیفات علمای اهوازی اعتماد کرده است، اصول و فروع کافی اثر شیخ کلینی نیز همینطور است.

وی با اشاره به مکاتبات علی بن مهزیار با امام هادی (ع) و امام جواد (ع) افزود: بنا بر این مکاتبات، علی بن مهزیار اهوازی نماینده این امامان در تمام ایران بود. به نوعی در زمان ائمه اطهار (ع) اهواز مرجع تشیع در ایران بود.

حیدری عنوان کرد: البته در تاریخ اهواز ادیان و مذاهب دیگر نیز وجود داشتند اما بخش عمده مردم شیعه اهل بیت (ع) بودند.

وی با اشاره به حکومت‌های شیعه تأسیس شده در اهواز، بیان کرد: در قرن چهارم حکومت شیعی توسط «دبیس اسدی» به مرکزیت هویزه تشکیل شد. در قرن هشتم نیز حکومت شیعی مشعشعیان به مرکزیت هویزه در کل خوزستان تشکیل شد. البته همه حکام آن بی عیب نبودند اما در کل این یک حکومت مقتدر به مدت دو قرن در ترویج تشیع در خوزستان نقش داشت.

انتهای پیام/ی

 

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *